Κωνσταντινούπολη - Που κοιμάται ο τελευταίος Αυτοκράτορας της Ρωμιοσ'υνης ;

 

 

 

 

Κωνσταντινούπολη - Πού κοιμάται ο βασιλιάς;

Το Γκιουλ τζαμί στην έντονα ισλαμική γειτονιά Φατίχ της Κωνσταντινούπολης συνδέεται επίμονα με εικασίες που αφορούν στον τάφο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.

Μια περιπλάνηση στην Κωνσταντινούπολη σχετική με το πιθανό σημείο ταφής του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Στη συνοικία Φατίχ της Κωνσταντινούπολης βρίσκεται το Γκιουλ τζαμί, το οποίο στεγάζεται στον πρώην ναό της Αγίας Θεοδοσίας. Οι Έλληνες της Πόλης, από την εποχή της Άλωσης μέχρι σήμερα, έχουν συνδέσει το τζαμί αυτό με τον τάφο του τελευταίου αυτοκράτορα.Αυτή την εικασία επιβεβαιώνει η συναρπαστική μαρτυρία μιας σημαντικής σύγχρονης καθηγήτριας αρχαιολογίας.

 Οι Οθωμανοί μετά την Άλωση μετέτρεψαν σε τέμενος τον ναό της Αγίας Θεοδοσίας. Ήταν πολύ αγαπητή η Αγία Θεοδοσία στους κατοίκους της Κωνσταντινούπολης, γι’ αυτό στις 29 Μαΐου κάθε χρόνο, ημερομηνία που γιορτάζεται η μνήμη της, στόλιζαν τον ναό με τριαντάφυλλα. Έτσι και το 1453, από την παραμονή της γιορτής οι πιστοί κατέκλυσαν τον ναό με ρόδα. Μόνο που αυτή τη σημαδιακή χρονιά ήταν τόσα πολλά τα λουλούδια που δεν χωράει ο νους του ανθρώπου.

Εκείνη τη μοιραία νύχτα πλήθη ανθρώπων προσεύχονταν γονατιστοί μέσα στην εκκλησία για τη σωτηρία της Πόλης, ενώ έξω ακούγονταν απόκοσμα τα τύμπανα του πολέμου. Τα χτυπούσαν οι Οθωμανοί μπροστά στα τείχη πιο δυνατά από κάθε άλλη φορά, προαναγγέλλοντας την τελική επίθεση.

Το πρωί της 29ης Μαΐου, την ώρα που έβγαινε ο ήλιος, η Πόλη έπεσε. Οι Οθωμανοί στρατιώτες που ξεχύθηκαν αλαλάζοντες στα σοκάκια της πόλης, εισέβαλαν κάποια στιγμή και στην Αγία Θεοδοσία. Μπροστά στη θέα των αμέτρητων τριαντάφυλλων κάποιοι αναφώνησαν: «Γκιουλ τζαμί, Γκιουλ τζαμί!». Καθώς στα τούρκικα η λέξη γκιουλ σημαίνει τριαντάφυλλο, προφανώς είπαν: «Να η εκκλησία των ρόδων!».

Τουρκική πινακίδα στην είσοδο του Γκιουλ τζαμί, με ανακριβή εκδοχή της προέλευσης του ονόματος του τζαμιού.

Οι Έλληνες της Πόλης λένε ότι σ’ ένα χορταριασμένο οικόπεδο κοντά στο τζαμί υπάρχει ένα ανοιχτό μνήμα με μια πέτρα στο προσκέφαλό του, που πιθανόν ανήκει στον αυτοκράτορα. Επί αιώνες βλέπανε το καντήλι του μνήματος να καίει και δεν τολμούσαν να ρωτήσουν ποιοι το ανάβουν.

Καθώς στο προαύλιο του τζαμιού υπάρχει ένας τάφος κάποιου «Γκιουλ Μπαμπά», μιας άγιας μορφής των μουσουλμάνων, υπάρχουν μερικοί που συνδέουν κι αυτόν τον τάφο με τον τελευταίο αυτοκράτορα, ο οποίος όπως λένε μπορεί να θάφτηκε εκεί ακέφαλος, αφού το κεφάλι του με διαταγή του σουλτάνου εκτέθηκε για μερικές μέρες σε κοινή θέα επάνω σ’ έναν κίονα κοντά στην Αγία Σοφία.

Αν αληθεύει ότι ο σουλτάνος έδωσε στους Έλληνες το σώμα του αυτοκράτορα για ταφή, το πιθανότερο είναι αυτοί να το έθαψαν στον χώρο του ναού της Αγίας Θεοδοσίας που γιόρταζε εκείνες τις ημέρες. Πώς, όμως, μπορεί να πιστοποιηθεί αυτό; Ποιος θα διανοείτο να ζητήσει το άνοιγμα του τάφου ενός μουσουλμάνου αγίου για να διερευνηθεί αν περιέχει έναν ακέφαλο βυζαντινό σκελετό;

Το πίσω μέρος του ναού της Αγίας Θεοδοσίας, στον οποίο στεγάζεται το Γκιουλ τζαμί.

Η σπουδαιότερη μαρτυρία που συνδέει το Γκιουλ τζαμί με την πιθανότητα να έχει ταφεί σ’ αυτό μια σημαντικότατη προσωπικότητα των Βυζαντινών, προέρχεται από την σημαντική βυζαντινολόγο Μαρία Θεοχάρη, αδελφή του αείμνηστου ακαδημαϊκού Περικλή Θεοχάρη. Η επιστήμονας αυτή κατόρθωσε πριν μερικά χρόνια να κατεβεί στο υπόγειο του Γκιουλ τζαμί, όπου έκπληκτη αντίκρισε έναν τάφο με την ελληνική επιγραφή: «Ενθάδε κείται ο 13ος Απόστολος».

Της επέτρεψαν να φτάσει εκεί επειδή ήταν καθηγήτρια σε ιταλικό πανεπιστήμιο και την πέρασαν για Ιταλίδα. Αμέσως αναρωτήθηκε σε ποιο σπουδαίο πρόσωπο ανήκει αυτός ο τάφος. Με δεδομένο ότι έτσι είχε χαρακτηριστεί πριν από πολλούς αιώνες και ο Μέγας Κωνσταντίνος, ποιος μεταγενέστερος δικαιούται έναν τόσο τιμητικό τίτλο; Γιατί ο τάφος βρίσκεται στο υπόγειο και όχι σε εμφανές σημείο σε εξωτερικό χώρο; Γιατί αυτοί που τον έθαψαν δεν χάραξαν το πραγματικό όνομα του νεκρού στην επιγραφή; Ήθελαν κάποιους να παραπλανήσουν ή κάτι να υπονοήσουν;

Η αείμνηστη Μαρία Θεοχάρη σπούδασε αρχαιολογία, βυζαντινή τέχνη και μουσειογραφία σε Αθήνα, Σορβόννη, Λούβρο και Μόναχο, ενώ δίδαξε βυζαντινή εικονογραφία στο Μπάρι και τη Ραβένα της Ιταλίας. Κατά συνέπεια είναι αξιόπιστη η μαρτυρία της, την οποία μάλιστα φρόντισε να τεκμηριώσει, από τον φόβο μήπως κάποιοι μισαλλόδοξοι καταστρέψουν τον τάφο.

Ο τάφος του Γκιουλ-Μπαμπά δίπλα στην είσοδο του τζαμιού, ο οποίος κατά μερικούς συνδέεται με τον τάφο του Παλαιολόγου.

Με βάση τη μαρτυρία της Μαρίας Θεοχάρη, την οποία μού εκμυστηρεύτηκαν πρόσωπα του πολύ στενού της περιβάλλοντος, προσπάθησα να εισέλθω στο Γκιουλ τζαμί, αλλά μου το απαγόρευσαν κάθετα όταν αντιλήφθηκαν την καταγωγή και την ιδιότητά μου.

Στη συνέχεια δοκίμασα να εισέλθω στο γειτονικό και ερειπωμένο μοναστήρι της Αγίας Θεοδοσίας, αλλά έπρεπε να περάσω κυριολεκτικά μέσα από τα πυκνά και δαιδαλώδη σπίτια που το περιβάλλουν, πράγμα αδύνατο, επειδή εκεί ζουν πολυπληθείς οικογένειες. Τέλος, αναζήτησα τον ανοιχτό τάφο χωρίς επιγραφή σ’ ένα σοκάκι κοντά στο τζαμί, του οποίου τη θέση μού είχε σημειωμένη επάνω σε χάρτη ένας επιφανής Ρωμιός της Πόλης. Μάλλον, όμως, αυτός ο τάφος έχει καταστραφεί επειδή ανοίχτηκε ο δρόμος ή χτίστηκε κάποια οικοδομή επάνω του.

Μπορεί να μην είχε απτά αποτελέσματα αυτή η αποστολή στην Κωνσταντινούπολη, αλλά τουλάχιστον πρόσφερε συγκινήσεις και ευκαιρίες για ονειροπόληση. Αυτή η πόλη κρύβει ανεξάντλητα μυστικά για τους Έλληνες, γι’ αυτό δεν την χορταίνουν και την ερωτεύονται.
ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ
Πηγή: www.greecewithin.com

Η ερειπωμένη Μονή της Αγίας Θεοδοσίας, την οποία οι Οθωμανοί είχαν μετατρέψει σε χαμάμ.

Στη γειτονιά της Μονής της Αγίας Θεοδοσίας κατοικούν συντηρητικοί μουσουλμάνοι.

 

Η προσφώνηση του Σεβ. Μητροπολίτου Σπάρτης κ. Ευσταθίου κατά την τελετή των εγκαινίων των έργων αποκατάστασης στο Παλάτι των Δεσποτών στην βυζαντινή καστροπολιτεία του Μυστρά

 Ιστορικές Στιγμές, με έντονο συμβολισμό και συγκίνηση, έζησε το απόγευμα της Πέμπτης 21 Μαΐου 2026 ο Μυστράς με την λαμπρή τελετή των εγκαινίων των έργων αποκατάστασης και της νέας μουσειακής έκθεσης στο Παλάτι των Δεσποτών στην βυζαντινή καστροπολιτεία.Το ανακτορικό σύμπλεγμα, που δεσπόζει στα ονομαστά “Σαράγια της Βασιλοπούλας” πλήρως ανανεωμένο και, για πρώτη φορά, καθολικά προσβάσιμο, περιμένει το κοινό, διανθισμένο με μια πολυμεσική έκθεση, πλαισιωμένη κι από άλλες εκθεσιακές παρουσιάσεις, που αναβιώνουν λεπτομερώς σημαντικές και καθημερινές στιγμές από τη ζωή στα χρόνια, όπου μεγαλούργησαν οι τελευταίοι αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Το εξαιρετικά σημαντικό και μοναδικό στον ελλαδικό χώρο έργο, που εξακτινώνει το όνομα και τη σημασία της περιοχής ως πυλώνα πολιτιστικής δημιουργίας σε διεθνές επίπεδο, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα Πελοποννήσου. Το εμβληματικό μνημείο αποδόθηκε στο κοινό από τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη και την Υπουργό Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη. Στην τελετή του Αγιασμού προέστη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Ευστάθιος, ο οποίος στην προσφώνησή του χαρακτήρισε τα εγκαίνια ως γεγονός παγκόσμιας πολιτιστικής εμβέλειας με διακριτό συμβολισμό, καθώς συνέπεσε με την ημέρα που η Ορθοδοξία τιμά τη μνήμη του Μεγάλου βασιλέως και Ισαποστόλου Αγίου Κωνσταντίνου, του οποίου το όνομα έφερε και ο γενναίος υπερασπιστής των ιερών και οσίων του Γένους, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Η παρουσία και το ενδιαφέρον του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Πολιτισμού, τόνισε ο σεπτός Ποιμενάρχης μας, υπογραμμίζουν τη σημασία που δίδει η Πολιτεία στην επανατοποθέτηση του Μυστρά στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη.  Η 21η Μαΐου, ημέρα των εγκαινίων,  κατέληξε ο Σεβασμιώτατος, θα αποτελέσει ορόσημο για τον τόπο μας και τον απανταχού Ελληνισμό και θα συντελέσει στην επανασύνδεσή μας μ’ ένα από τα ισχυρότερα στοιχειά της εθνικής μας ταυτότητας και της ιστορίας μας.Ακολούθησαν χαιρετισμοί και ομιλίες κατά σειρά από τους εξής: την Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας κα Ευαγγελία Πάντου, την Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων Δρ. Ολυμπία Βικάτου, τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Δημήτριο Πτωχό, τον Δήμαρχο Σπάρτης κ. Μιχάλη Βακαλόπουλο, την Υπουργό Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη και τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη.Ιδιαίτερα ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης, μιλώντας για την αποκατάσταση αυτή που επιτρέπει στον σύγχρονο επισκέπτη να βιώσει το μεγαλείο του τελευταίου σταθμού της αναλαμπής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τόνισε: πως “κάτω από τη σκιά του Ταϋγέτου νιώθουμε το βάρος της ιστορίας γιατί ο Μυστράς δεν είναι μόνο ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, που έχει αφήσει ανεξίτηλο το σημάδι του στο χρόνο και στο χώρο, αλλά και το σημείο όπου το δικό μας Βυζάντιο συνάντησε την αυγή της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας”.

Ακολουθεί το κείμενο της προσφώνησης του Σεβ. Μητροπολίτου Σπάρτης κ. Ευσταθίου:

Ἐξοχώτατε Κύριε Πρωθυπουργέ,

Τά σημερινά μεγαλόπρεπα ἐγκαίνια τῶν ἀνακτόρων τοῦ Μυστρᾶ, ὕστερα ἀπό τή ριζική ἀνακαίνισή τους, εἶναι γεγονός παγκόσμιας πολιτιστικῆς ἐμβέλειας καί τήν ἀλήθεια αὐτή τήν ἐπισημοποιεῖ ἡ ὑψηλή παρουσία σας. Ὁ ἱστορικός καί προβεβλημένος τόπος μας ζεῖ μιά ἀπό τίς πιό ἐμβληματικές στιγμές τῆς ἱστορίας του. 

Παρά τόν φόρτο τῶν ὑψηλῶν καί ὑπεύθυνων ὑποχρεώσεών σας καί μάλιστα σέ μιά περίοδο παγκόσμιας ἀναταραχῆς καί συγχύσεως, ἡ ἐπιλογή ἀπό μέρους σας τῆς συγκεκριμένης ἡμέρας φέρει τόν διακριτό συμβολισμό, καθώς συμπίπτει μέ τήν ἡμέρα πού ἡ φιλτάτη Ὀρθοδοξία μας τιμᾶ τή μνήμη τοῦ Μεγάλου βασιλέως καί Ἰσαποστόλου Ἁγίου Κωνσταντίνου, τοῦ ὁποίου τό ὄνομα ἔφερε καί ὁ γενναῖος ὑπερασπιστής τῶν ἱερῶν καί ὁσίων τοῦ Γένους μας Κωνσταντῖνος ὁ Παλαιολόγος. Ὁ τελευταῖος αὐτοκράτορας τοῦ Βυζαντίου δοκίμασε ἐδῶ στόν Μητροπολιτικό Ναό τοῦ ἁγ. Δημητρίου τήν ὥρα τῆς στέψης του τήν πιό μεγάλη χαρά τῆς ζωῆς του ἀναμεμιγμένη μέ τήν προβλεπόμενη καί προγευόμενη ἀνείπωτη ὀδύνη γιά τό ἐγγύς μαρτυρικό καί ἡρωικό του τέλος.

Ἡ παρουσία σας καί τό ἐνδιαφέρον σας μαζί καί τῆς συγκυρηναίου ὑπουργοῦ πολιτισμοῦ κ. Λίνας Μενδώνη ὑπογραμμίζουν τή σημασία πού δίδει ἡ Πολιτεία στήν ἐπανατοποθέτηση τοῦ Μυστρᾶ στόν διεθνῆ πολιτιστικό χάρτη.  Ἡ 21^η Μαΐου, ἡμέρα τῶν ἐγκαινίων,  θά ἀποτελέσει ὁρόσημο γιά τόν τόπο μας καί τόν ἁπανταχοῦ ἑλληνισμό καί θά συντελέσει στήν ἐπανασύνδεσή μας μ΄ ἕνα ἀπό τά ἰσχυρότερα στοιχεῖα τῆς ἐθνικῆς μας ταυτότητας καί τῆς ἱστορίας μας.

Γιά τούς λόγους αὐτούς καί ἄλλους πού ἄλλοι ἁρμόδιοι καί πιό εἰδικοί θά ἀναπτύξουν ἐκφράζουμε τήν ἀΐδιο εὐγνωμοσύνη μας γιά τήν ὑψηλή παρουσία σας καί σᾶς εὐχόμαστε ὑγεία ἀδιατάρακτη, παντοτινή τήν ἀναστάσιμη χαρά στήν ψυχή σας καί κάθε ἐπιτυχία στό ἔργο πού ἐπιτελεῖτε στούς ἀποκαλυπτικούς καιρούς μας.